In een actie die vrijwel elke regel van de bedrijfsdiplomatie overtreedt, heeft Scott Kirby, CEO van United Airlines, de ongebruikelijke stap gezet om publiekelijk zijn mislukte poging om te fuseren met American Airlines te bevestigen. In plaats van stilletjes verder te gaan na de afwijzing van de Amerikaan, heeft Kirby zijn platform gebruikt om te beargumenteren waarom de deal had moeten plaatsvinden en waarom toezichthouders zo’n enorme consolidatie in de toekomst zouden moeten goedkeuren.
Het bedrijfsdraaiboek doorbreken
Wanneer een fusie mislukt, geeft een beursgenoteerd bedrijf doorgaans een korte, neutrale verklaring af: ‘De discussies zijn afgerond en we blijven gefocust op onze huidige strategie.’ Kirby heeft echter voor een veel agressievere aanpak gekozen. Door publiekelijk de ‘trieste’ realiteit van de mislukte deal te bespreken, voert hij tegelijkertijd drie risicovolle manoeuvres uit:
- Bevestiging van een mislukte onderhandeling: Het toegeven van een belangrijk strategisch doel werd afgewezen.
- De voordelen van een dode deal betwisten: Proberen de waarde van de deal te bewijzen nadat de periode is gesloten.
- Pre-procederen over antitrustproblemen: Pogingen om toezichthouders ervan te overtuigen dat een fusie gunstig zou zijn voordat er zelfs maar een formeel voorstel is gedaan.
Een pitch ontworpen voor Washington, niet voor klanten
Kirby’s retoriek suggereert dat zijn voornaamste publiek niet het reizende publiek is, maar eerder de nieuwe regering-Trump en de beleidsmakers in Washington. Hij heeft het gesprek gekaderd rond nationale economische kracht en een zogenaamd “handelstekort” met buitenlandse luchtvaartmaatschappijen.
Kirby stelt dat luchtvaartmaatschappijen onder buitenlandse vlag meer stoelen exploiteren en meer Amerikanen vervoeren dan Amerikaanse binnenlandse luchtvaartmaatschappijen. Hoewel dit de aandacht van protectionistische beleidsmakers trekt, is het een gebrekkig economisch argument:
* Capaciteit $\neq$ Handelstekort: Het feit dat meer stoelen door buitenlandse luchtvaartmaatschappijen worden gevlogen, is geen handelstekort in de traditionele zin; het is een kwestie van marktaandeel en beschikbaarheid van diensten.
* Consumentenvoordeel: Een grotere capaciteit van buitenlandse luchtvaartmaatschappijen leidt vaak tot betere service, lagere tarieven en meer non-stopopties, waar de Amerikaanse consument allemaal van profiteert.
* De ironie van het mondialisme: United Airlines leunt zelf sterk op internationale partnerschappen en onderhoudt joint ventures die de inkomsten delen met groepen als Lufthansa en Air Canada.
De antitrustparadox
De kern van Kirby’s argument is dat een Amerikaans-Amerikaanse fusie geen “kostenbesparende” stap zou zijn – die toezichthouders traditioneel blokkeren – maar een “groei en internationale concurrentiekracht” stap. Hij suggereert dat een grotere luchtvaartmaatschappij beter zou kunnen concurreren met mondiale rivalen.
Deze logica stuit echter op aanzienlijke hindernissen:
* Geen nieuwe troeven: Een fusie tussen twee binnenlandse giganten creëert niet op magische wijze meer internationale slots op luchthavens als Londen Heathrow of Tokyo Haneda. Het zou geen nieuwe piloten of widebody-vliegtuigen aan het systeem toevoegen; het zou eenvoudigweg de bestaande consolideren.
* Het concurrentiedebat: Hoewel critici vrezen dat consolidatie de concurrentie vermindert, suggereren sommige economische theorieën dat een markt met een paar grote, efficiënte spelers nog steeds concurrerende resultaten kan opleveren, vooral als de fusie leidt tot een toename van het totale aanbod.
Waarom dit belangrijk is
Kirby’s publieke uitbarsting dient twee strategische doelen. In de eerste plaats zet het bestuur van American Airlines onder druk door hen publiekelijk te bestempelen als de partij die “de deur sluit” voor een visionaire strategie, wat mogelijk het beleggerssentiment kan beïnvloeden. Ten tweede verzacht het de grond voor toekomstige fusies en overnames. Door consolidatie te beschouwen als een kwestie van nationaal belang in plaats van als een zaak van zakelijke hebzucht, bereidt United de weg vrij voor zijn volgende stap – of dat nu een andere fusie is of de overname van specifieke activa van andere luchtvaartmaatschappijen.
Conclusie
Scott Kirby rouwt niet alleen om een verloren deal; hij probeert de regels voor de consolidatie van luchtvaartmaatschappijen te herschrijven. Door binnenlandse fusies te beschouwen als een instrument voor internationale economische oorlogsvoering geeft United aan dat het nog niet klaar is met het zoeken naar manieren om te groeien, ongeacht de hindernissen op regelgevingsgebied die voor ons liggen.
